Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN uva.nl

Alumnus Informatierecht Jan van Vegchel is de winnaar van de UvA-scriptieprijs 2019. Hij onderzocht manieren waarop burgers zich kunnen verweren tegen onjuiste mediapublicaties over hen door een ‘het recht van antwoord’ hierop. Begeleider Tarlach McGonagle omschreef de scriptie in zijn aanbevelingsbrief als een ‘wetenschappelijke page-turner’ en een ‘hoogwaardige bijdrage aan het publieke debat.’

Met welke instrumenten kan de visboer die in de krant of op een website moet lezen dat hij bedorven vis verkoopt, zich publiekelijk verweren? Zou introductie van een recht van antwoord in Nederland als aanvulling op die correctiemiddelen zinvol en misschien zelfs noodzakelijk zijn? Zo ja, hoe zou zo’n Nederlands recht van antwoord er dan concreet uit kunnen zien? Op die drie vragen geeft de scriptie van Jan van Vegchel antwoord.

‘Gegrepen door het recht’

Jan van Vegchel studeerde in 2018 af op dit onderwerp, na een journalistieke carrière van ruim 25 jaar.  Hier is zijn interesse in het recht ontstaan. Van Vegchel: ‘De directe aanleiding was een kwestie dat op een dag een politie-agent op onze redactie (Omroep West) verscheen met het verzoek om een IP-adres te mogen hebben van een reageerder op onze site, omdat deze reageerder de indruk wekte wetenschap te hebben van een strafbaar feit waarover wij geschreven hadden. Ik vroeg mij af wat onze rechten als journalistiek medium in dit geval waren. Dit leidde tot een propedeusevak ‘Introductie in het recht’ aan de Open Universiteit en daarna ben ik eigenlijk niet meer opgehouden. Zo interessant vond ik het. Je kan echt zeggen dat ik ‘gegrepen’ ben door het recht.’ 

Onbetrouwbaar

Volgens de jury schreef Jan van Vegchel ‘een sterke, maatschappelijk relevante en actuele scriptie’. In zijn scriptie onderzoekt Van Vegchel de manieren waarop burgers zich kunnen verzetten tegen onjuiste of onvolledige mediapublicaties over hen. Hij stelt dat dit in Nederland onvoldoende geregeld is, en dat wij een voorbeeld kunnen nemen aan Europese landen waarin een ‘recht van antwoord’ wel bestaat.

Volgens Van Vegchel is de kwestie die hij aansnijdt maatschappelijk zeer actueel. ‘De toekomst van de journalistiek ligt voor een belangrijk deel in betrouwbaarheid. Dat was natuurlijk altijd al een belangrijk thema in de journalistiek, maar in het huidige digitale tijdperk zou dat een unique selling point kunnen zijn.

Tegelijkertijd klagen veel burgers erover dat de media onbetrouwbaar zijn, zeker als ze zelf onderwerp van berichtgeving zijn. De praktijk laat ook zien dat media regelmatig fouten maken en dat die foute berichtgeving heel vervelende consequenties heeft voor betrokkenen, zeker in, opnieuw, het digitale tijdperk waar berichtgeving voor eeuwig vindbaar blijft. Daarbij komt dat bestaande instrumenten voor mensen om zich tegen foutieve berichtgeving te verweren niet optimaal functioneren.’ 

Ook begeleider Tarlach McGonagle prees de maatschappelijke insteek van de scriptie in zijn aanbevelingsbrief. ‘Deze scriptie is een wetenschappelijke ‘page-turner’, de fraaie schrijfstijl is verfrissend en zorgt voor veel leesplezier van begin tot eind. Dit is een prachtig voorbeeld van een hoogwaardig wetenschappelijke bijdrage aan het publieke debat, dat veel complimenten waard is.’ 

Promotie

Jan van Vegchel is tegenwoordig werkzaam als docent journalistieke vaardigheden aan het Grafisch Lyceum Rotterdam. Daarnaast werkt hij twee dagen per week als juridisch medewerker bij het Amsterdamse advocatenkantoor ABC Legal. Als winnaar van de UvA-scriptieprijs kreeg hij 3000 euro, geld dat hij waarschijnlijk gaan gebruiken voor een promotietraject.